Παγκόσμια Μέρα Διαβήτη,  14^η Νοεμβρίου 2005

Ακολουθείστε τα σωστά βήματα και αποφύγετε τις επιπλοκές στα πόδια.

Η μέρα Διαβήτη έχει καθιερωθεί ως η 14^η Νοεμβρίου κάθε χρόνο και έχει σκοπό την παγκόσμια ενημερωτική εκστρατεία για τον Διαβήτη. Προσβλέπει στην ενημέρωση του κοινού για την αιτιολογία, συμπτώματα, επιπλοκές και θεραπευτικές αγωγές για το σύνδρομο Διαβήτη. Η παγκόσμια μέρα Διαβήτη λειτουργεί ως μία υπενθύμιση ότι η υπερίσχυση και η αυξητική στάση του Διαβήτη είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Ο Διαβήτης έχει σοβαρές επιπτώσεις στην κοινωνία, οικονομία και στην ποιότητα ζωής και αυτό θα συνεχίσει να αυξάνεται αν δεν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για την παρεμπόδιση αυτής της «επιδημίας». Ο αριθμός των διαβητικών παγκόσμια το 1996 ήταν 120 εκατομμύρια και το 2025 υπολογίζεται να φθάσει τα 250 εκατομμύρια. Τα άτομα με διαβήτη επισκέπτονται συχνότερα τους γιατρούς,  δέχονται νοσοκομειακή φροντίδα συχνότερα και ενδεχομένως έχουν και λιγότερες πιθανότητες εργοδότησης παρά τα άτομα χωρίς διαβήτη. Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι 3-4% των ασθενών με διαβήτη χρησιμοποιούν 12-15% των ιατρικών υπηρεσιών.

Από το 1991 η 14^η Νοεμβρίου έχει κηρυχθεί σαν παγκόσμια μέρα Διαβήτη από την Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF) και την παγκόσμια οργάνωση Υγείας (WHO) σαν μια προσπάθεια χαλιναγώγησης της αυξητικής υπερίσχυσης του Διαβήτη. Φέρνει μαζί εκατομμύρια κόσμο από 145 χώρες έτσι ώστε να εγείρει την συνείδηση για τον Διαβήτη. Αυτό απευθύνεται στα παιδιά, στους ενήλικες, επαγγελματίες υγείας, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε θέματα υγείας και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Κάθε χρόνο η Διεθνής ομοσπονδία αφιερώνει την χρονιά σε ένα πιο συγκεκριμένο θέμα που σχετίζεται με το Διαβήτη.

«Είναι γεγονός ότι κάθε 30 δευτερόλεπτα κάπου στο κόσμο ακρωτηριάζεται ένα πόδι»

Φέτος η χρονιά αυτή είναι αφιερωμένη στις επιπλοκές που παρουσιάζονται στα πόδια. Το 85% περίπου όλων  των διαβητικών ακρωτηριασμών έχουν προκληθεί από διαβητικά έλκη στα πόδια. Οι πιο σημαντικοί παράγοντες που σχετίζονται με τη δημιουργία ελκών είναι η περιφερειακή νευροπάθεια, οι μικροτραυματισμοί και οι παραμορφώσεις των ποδιών.

Το διαβητικό πόδι είναι πολύ σημαντικό οικονομικό πρόβλημα ειδικά μια παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο, η αποκατάσταση και η αυξημένη ανάγκη για βοήθεια στο σπίτι από την κοινωνική μέριμνα αυξάνουν τις δαπάνες περίθαλψης. Βάσει μελετών στις Η.Π.Α. το κόστος της αρχικής φροντίδας στην προσπάθεια επούλωσης μπορεί να φτάσει από 7,000-10,000 δολάρια. Το κόστος ενός ακρωτηριασμού διαβητικού ποδιού υπολογίζεται σε 43,100-63,100 δολάρια ειδικότερα λόγω της αυξημένης αναγκαίας κοινωνικής μέριμνας αποκατάστασης. Επιπρόσθετα θα έπρεπε να υπολογίζονται και τα επιπλέον έμμεσα κόστα λόγω απώλειας ποιότητας ζωής. Στις Η.Π.Α το ολικό κόστος του διαβητικού ποδιού έχει υπολογισθεί σε 4,000,000,000 κάθε χρόνο.

Ο στόχος του 2005 είναι να μεταφέρει το μήνυμα ότι είναι δυνατό να αποφευχθούν μέχρι και 85% των ακρωτηριασμών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με πρόληψη, δραστική αντιμετώπιση του ήδη υφιστάμενου Διαβήτη και την κατάλληλη εκπαίδευση των ατόμων με Διαβήτη, των οικογενειών τους, και των επαγγελματιών υγείας.

Το διαβητικό πόδι είναι μια  πρόκληση για τους επαγγελματίες της υγείας και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής (Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη 1999-2003).

Πολλά άτομα με διαβήτη χάνουν την αίσθηση στα πόδια λόγω της νευροπάθειας, όπως επίσης λόγω αυτής, τα πόδια σιγά-σιγά παραμορφώνονται. Λόγω της συνεχούς παραμόρφωσης δημιουργούνται διάφορες πληγές και μικροτραυματισμοί οι οποίοι περνούν απαρατήρητοι. Το φάσμα των πληγών στα πόδια διαφέρει στις διάφορες περιοχές του κόσμου ανάλογα με τις κοινωνικό-οικονομικές συνθήκες, τα επίπεδα περίθαλψης των ποδιών και την ποιότητα των υποδημάτων. Το σημαντικό είναι ότι πολλά έλκη στα πόδια μπορούν να προληφθούν με μία τακτική εξέταση των ποδιών και τη δυνατότητα παροχής ιατρικής φροντίδας και παροχής κατάλληλων υποδημάτων με τις κατάλληλες σόλες κατασκευασμένες ανάλογα με το πρόβλημα του κάθε ποδιού. Συνδυασμός παραγόντων επιβραδύνουν την κανονική επούλωση των ελκών και μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία μόλυνσης και γάγγραινας που θα απαιτούν μακροχρόνια ενδονοσοκομειακή περίθαλψη και ακρωτηριασμό σαν τελικό αποτέλεσμα. Παράγοντες κλειδιά στην προβλέψιμη κατάσταση του διαβητικού έλκους είναι μόλυνση, ισχαιμία, περιποίηση πληγών, αποπίεση περιοχών που δέχονται πίεση και τριβή, νευροπάθεια. Αυτό καθιστά απόλυτα αναγκαία την ομάδα διαφόρων ειδικοτήτων για την αντιμετώπιση του διαβήτη.

Η Διεθνής ομοσπονδία Διαβήτη μεταδίδει μηνύματα όσον αφορά αυτήν την πολυπαραγοντική προσέγγιση για την αντιμετώπιση του Διαβητικού Ποδιού. Προτρέπει τους επαγγελματίες υγείας και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε θέματα υγείας να ιδρύσουν κλινικές διαβητικού ποδιού έτσι ώστε οι ασθενείς να έχουν πρόσβαση σε ομάδα επαγγελματιών υγείας που ασχολούνται με αυτό. Σε πρώτο στάδιο εισηγούνται την δημιουργία κλινικής ανεξάρτητης νοσοκομείου που να επανδρώνεται με γιατρό, διαβητολόγο,  ποδίατρο και νοσοκόμο για την πρόληψη αλλά και την αντιμετώπιση περιστατικών σε αρχικά επίπεδα. Σε δεύτερο στάδιο εισηγούνται  δημιουργία κλινικής μέσα σε νοσοκομείο που θα επανδρώνεται με διαβητολόγο η γενικό γιατρό, χειρούργο, ποδίατρο, νοσοκόμο και τεχνικό ορθοτικών. Αυτή η ομάδα μπορεί να αντιμετωπίσει και να θεραπεύσει πιο σοβαρά περιστατικά. Σε τρίτο επίπεδο εισηγούνται να δημιουργηθούν εξειδικευμένα κέντρα αντιμετώπισης διαβητικού ποδιού που θα εντάσσονται είτε σε νοσοκομεία είτε υπό τη στήριξη πανεπιστημίου. Αυτά τα κέντρα θα πρέπει να επανδρώνονται με διαβητολόγο, χειρούργο – αγγειοχειρούργο, ορθοπεδικό και πλαστικό, ποδίατρο, άτομο ειδικευμένο στην αποκατάσταση (μετά από ακρωτηριασμό), φυσιοθεραπευτή, μικροβιολόγο, δερματολόγο, ψυχίατρο, νοσοκόμο, εκπαιδευτή και τεχνικό. Αυτά τα κέντρα θα εξυπηρετούν σοβαρά περιστατικά όπως ακρωτηριασμούς και αποκατάσταση, εκπαίδευση ασθενών όπως και ατόμων που θα δουλέψουν σε άλλα κέντρα.

Αυτή τη στιγμή στην Κύπρο το επάγγελμα του ποδιάτρου που είναι βασικό στην ομάδα αυτή δεν υπάρχει στα κρατικά νοσηλευτήρια, αλλά μόνο στον ιδιωτικό τομέα. Οι ποδίατροι στην προσπάθεια τους να βοηθήσουν τους ασθενείς που παρουσιάζουν επιπλοκές στα πόδια έχουν στενή συνεργασία με διάφορους γιατρούς των ειδικοτήτων που έχουν προαναφερθεί στις διάφορες ομάδες πολύ-παραγοντικής προσέγγισης. Κύριος στόχος αυτών είναι η ένταξη τους στα κρατικά νοσηλευτήρια έτσι ώστε οι ασθενείς να έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε αυτούς.

Φέτος με την ευκαιρία της χρονιάς αφιερωμένης στο Διαβητικό Πόδι ο Σύνδεσμος Ποδιάτρων Κύπρου οργανώνει το Σάββατο 12 Νοεμβρίου σε συνεργασία με την εταιρεία Διαβητολογίας Κύπρου και τον Διαβητικό Σύνδεσμο ένα ενημερωτικό σεμινάριο για το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό το οποίο έχει σαν στόχο να φέρει όλους τους επαγγελματίες υγείας μαζί για να παρουσιάσουν το μερίδιο προσφοράς τους στον τομέα αυτό και να συζητήσουν τρόπους καλύτερης επικοινωνίας και συνεργασίας για την καλύτερη δυνατή θεραπευτική αγωγή στα άτομα με επιπλοκές στα πόδια, όπως και για την επιμόρφωση των ατόμων με διαβήτη για την πρόληψη των επιπλοκών.

Διαμάντω Μαλιώτου,

Πρόεδρος Συνδέσμου Ποδιάτρων Κύπρου