ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ

Μετά από πολλά χρόνια πάθησης από διαβήτη αρχίζουν να επηρεάζονται τα μάτια, τα νεφρά, τα νεύρα, τα ούλα και τα δόντια. Όταν κάποιος υποφέρει από διαβήτη έχει τις διπλάσιες πιθανότητες να υποφέρει από καρδιακά προβλήματα ή και να υποστεί καρδιακή προσβολή, από ανθρώπους χωρίς  διαβήτη.  Η πίεσης του αίματος πρέπει να ρυθμιστεί όπως και τα επίπεδα λίπους στο αίμα για να λιγοστέψουν οι πιθανότητες καρδιακών νοσημάτων. Εάν ασθενής είναι καπνιστής πρέπει να σταματήσει το κάπνισμα.

Τα επιθυμητά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα για άτομα χωρίς διαβήτη είναι 70-120 mg ενώ με διαβήτη 90-130 mg (πριν τα γεύματα) και λιγότερο από 180 mg  μία ή δύο ώρες μετά το γεύμα.

Μία από τις περιπλοκές του διαβήτη είναι η διαβητική νευροπάθεια, δηλαδή η ζημιά στα νεύρα. Η αιτία αυτής της περιπλοκής έχει να κάνει με:

·        Μεταβολικούς παράγοντες λ.χ. την υψηλή γλυκόζη στο αίμα, την μακράς διαρκείας πάθησης από διαβήτη (λ.χ. στους ηλικιωμένους), τα χαμηλά επίπεδα ινσουλίνης και τα αφύσικα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα.

·        Νευρολογικούς παράγοντες : τα αγγεία τα οποία τροφοδοτούν οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες στα νεύρα έχουν υποστεί ζημιά.

·        Αυτόνομοι παράγοντες που προκαλούν φλεγμονή στα νεύρα.

·        Μηχανικός τραυματισμός στα νεύρα όπως ‘Carpal tunnel syndrome”.

·        Κληρονομικοί  παράγοντες.

·        Τρόπος ζωής όπως το κάπνισμα και αλκοόλ.

Συμπτώματα:

·        Μουδιάσματα, γαργάλισμα, ή πόνος στα δάχτυλα των ποδιών, στις γάμπες, τα χέρια, τα μπράτσα και τα δάχτυλα των χεριών.

·        Αδυναμία στους μυς των ποδιών ή χεριών.

·        Δυσπεψία, αναγούλες, ή έμεση.

·        Διάρροια ή δυσκοιλιότητα

·        Ζαλάδες, τάσεις λιποθυμίας λόγω πτώσης της πίεσης

·        Προβλήματα ούρησης

·        Στυτική δυσλειτουργία ή κολπική ξηρότητα

·        Αδυναμία

Τα ακόλουθα συμπτώματα δεν είναι λόγω νευροπάθειας αλλά την συνοδεύουν:

·        Χάσιμο βάρους

·        Κατάθλιψη

Η νευροπάθεια επηρεάζει τα νεύρα σ’όλο το σώμα:

 Η περιφερική νευροπάθεια επηρεάζει:

• Δάχτυλα ποδιών και χεριών
• Γάμπες
• Χέρια
• Βραχίονες

 

Η αυτόνομη νευροπάθεια  επηρεάζει:

·        Καρδία και αγγεία

·        Πεπτικό σύστημα

·        Ουρικό σύστημα

·        Γεννητικά όργανα

·        Ιδρωτοποιούς αδένες

·        Μάτια

(Proximal neuropathy) επηρεάζει τις γάμπες τους γοφούς και γλουτούς.

Πώς μπορεί να βοηθήσει ο ποδίατρος:

Η τύφλωση είναι μια από τις χειρότερες επιπλοκές του διαβήτη. Είκοσι περίπου χρόνια μετά από την αρχή της πάθησης του διαβήτη σχεδόν όλοι οι διαβητικοί που εξαρτώνται από ινσουλίνη θα υποφέρουν από αμφιβληστροειδοπάθεια λόγω μικροαγγειοπάθειας. Αυτό μπορεί να αποφευχθεί όμως με τη σωστή επίβλεψη από οπτομέτρη. Εάν όμως ο ασθενής έχει υποστεί ζημιά στα μάτια τότε είναι πολύ εύκολο να πληγωθεί κάνοντας απλές καθημερινές καθαριότητες. Τα διαβητικά άτομα χρειάζονται βοήθεια από ποδίατρο π.χ για να κοπούν τα νύχια, οι σκληρύνσεις (υπερκεράτωση). Ο ποδίατρος μπορεί να επιβλέψει τα πόδια του ΄τυφλού’ ασθενή και να τον προειδοποιήσει για πληγές ή για σημεία που έχουν προδιάθεση για ελκώσεις.

Στα διαβητικά άτομα βλέπουμε πολλές φορές ελκώσεις και τις περιποιούμαστε με ειδικές γάζες και τοπικές αντιβιοτικές κρέμες. Οι 3 κύριοι παράγοντες που προκαλούν νέκρωση των ιστών στο διαβητικό πόδι είναι : η νευροπάθεια, μόλυνση και ισχαιμία. Αυτοί οι παράγοντες αν εξαιρέσουμε τη νευροπάθεια μπορεί να είναι υπεύθυνοι για νέκρωση ιστών και σε ηλικιωμένα άτομα επίσης, τα οποία δεν υποφέρουν από διαβήτη. Λόγω όμως της προχωρημένης ηλικίας το δέρμα είναι πιο λεπτό και ευαίσθητο γι’αυτό είναι  και πιο επιρρεπής σε μολύνσεις και ακολούθως σε ελκώσεις. Επίσης τα ηλικιωμένα άτομα όπως και τα διαβητικά άτομα έχουν προδιάθεση για παραμόρφωση στα πόδια η οποία είναι υπεύθυνη για την δημιουργία ελκών στα πόδια. Στα ηλικιωμένα άτομα υπεύθυνη για την παραμόρφωση είναι η αρθρίτιδα ενώ στα διαβητικά άτομα η νευροπάθεια.

Τα έλκη δημιουργούνται στα άκρα των δακτύλων στο πέλμα και στα μετατάρσια κεφάλια.

Η υπερκεράτωση που δημιουργείται από μηχανική τριβή  μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία έλκους μετά από συνεχόμενη πίεση. Αν αυτή η σκλήρυνση δεν αφαιρεθεί από τον ποδίατρο μπορεί να οδηγήσει σε αιμορραγία και νέκρωση των ιστών. Τα έλκη στα διαβητικά άτομα, όπως και σε άτομα με χαμηλό ανοσοποιητικό σύστημα, λ.χ στους ηλικιωμένους, μπορούν να μολυνθούν από στρεπτόκοκκο, ή σταφυλόκοκκο, ή και από αναερόβια βακτηρίδια, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε φλεγμονή των ιστών και μετά σε οστεομυελίτιδα. Εάν ο παθών δεν φροντίσει να τον επιβλέψει ένας ποδίατρος σε συνεργασία με τον διαβητολόγο του μπορεί να χάσει το άκρο αν έχει υποστεί γάγγραινα.

Ο ποδίατρος μπορεί να βοηθήσει με την αφαίρεση του κάλου που περιβάλλει το έλκος, να παραπέμψει για αντιβιοτική κάλυψη και να βοηθήσει με ορθοπεδικά πέλματα και διάφορες γάζες στην καλύτερη κατανομή της πίεσης που δέχεται το πέλμα.

Νευροπαθητική κλείδωση (Charcot’s Joint):

Οι διαβητικοί ασθενείς μπορεί να παρουσιαστούν με ζεστό, φουσκωμένο πόδι, το οποίο συχνά πονάει. Η εμφάνιση αυτή μπορεί να συγχυστεί με μόλυνση. Σ’αυτή τη περίπτωση ο ασθενής πρέπει να κάνει ακτινογραφίες για να φανούν αν υπάρχουν παραμορφώσεις στο πόδι. Η γρήγορη διάγνωση είναι σημαντική καθώς αυτές οι παραμορφώσεις μπορούν να συμβούν απότομα και σε πολύ μικρό διάστημα και σε αυτή την περίπτωση ο ασθενής μπορεί να βοηθηθεί με ειδικά παπούτσια τα οποία θα έχουν κατασκευαστεί ειδικά για τον ίδιο.

Πώς να αποφευχθούν οι διάφορες παθήσεις στο πέλμα:

¨Πολλά προβλήματα μπορούν να αποφευχθούν αν τα ηλικιωμένα άτομα, όπως και τα διαβητικά άτομα επιβλέπονται από ένα ποδίατρο. Ο ποδίατρος μπορεί να εκτελέσει διάφορες εξετάσεις για να επιβλέψει σε ποια  κατάσταση βρίσκεται η νευροπάθεια και η κυκλοφορία στο πέλμα. Αν δεν υπάρχει μεγάλο πρόβλημα καλή θα ήταν μια επίσκεψη τον χρόνο για επίβλεψη. Ένα άτομο που έχει κάλους θα πρέπει να το επιβλέπει ποδίατρος κάθε 2-3 μήνες.

Κλείνοντας θα ήθελα να δώσω κάποιες συμβουλές:

Να πλένονται τα πόδια καθημερινά με ένα σαπούνι με ήπιο pH και ζεστό νερό. Να ελέγχονται τα πόδια καθημερινά (ειδικά στα άτομα με διαβήτη), να αποτείνεστε σε ποδίατρο αν υπάρχει κάτι το ανησυχητικό, να φοριούνται άνετα παπούτσια. Να μην χρησιμοποιούνται καλοκτόνα, ζεστές βεντούζες με νερό, να μην περπατούν ξυπόλυτοι, να μην κόβουν τις σκληρύνσεις με λεπίδα ή με οποιοδήποτε αιχμηρό εργαλείο. Αν υπάρχει οποιαδήποτε αλλαγή χρώματος στα νύχια, δάχτυλα ή μέρος του ποδιού να επισκέπτονται ποδίατρο. Σχισίματα στις φτέρνες ή φουσκάλες και πληγές γενικά στο πόδι πρέπει να επιβλέπονται αμέσως στους διαβητικούς. Τα παπούτσια πρέπει να είναι με ράμματα, άνετα με αρκετό χώρο για τα δάκτυλα και με ελάχιστο ύψος. Να μην φοριούνται γόβες ή και τα λεγόμενα slip-on shoes, εκτός σε ειδικές περιπτώσεις.

 Μύρια Θεοχαρίδου,  Ποδίατρος